U begint aan een nieuwe baan in de bouw en krijgt te horen dat veiligheidsschoenen verplicht zijn. Of u werkt al langere tijd in een magazijn en merkt dat de zolen van uw werkschoenen volledig zijn versleten. Dan ontstaat al snel de vraag: moet u zelf een nieuw paar kopen of moet uw werkgever dit betalen?
Ook voor werkgevers is dit niet altijd direct duidelijk. Zijn stevige schoenen onderdeel van de gewone werkkleding of gaat het om verplichte persoonlijke beschermingsmiddelen?
Een werkgever moet werkschoenen betalen wanneer deze nodig zijn om een werknemer te beschermen tegen risico’s tijdens het werk. De schoenen vallen dan onder persoonlijke beschermingsmiddelen, afgekort PBM. De werknemer mag hierdoor niet zelf voor de noodzakelijke kosten opdraaien.
Wanneer moet een werkgever werkschoenen betalen?
De werkgever moet werkschoenen betalen wanneer medewerkers zonder deze schoenen niet veilig kunnen werken. Dit moet blijken uit de Risico-Inventarisatie en -Evaluatie, ook wel RI&E genoemd.
Dit komt veel voor in sectoren zoals:
- Bouw en installatie.
- Magazijnen en logistiek.
- Industrie en productie.
- Horeca en grootkeukens.
- Techniek en onderhoud.
- Transport en bezorging.
- Groenvoorziening en agrarisch werk.
Een magazijnmedewerker kan bijvoorbeeld worden geraakt door een vallende doos of pallet. Een bouwvakker kan op een spijker of scherp stuk metaal stappen. In een horecakeuken bestaat juist een verhoogd risico op uitglijden door water, olie of etensresten.
In deze situaties zijn normale schoenen meestal niet voldoende. De werkgever moet dan geschikte veiligheidsschoenen of antislip werkschoenen beschikbaar stellen.
Welke werkrisico’s maken veiligheidsschoenen noodzakelijk?
Veiligheidsschoenen zijn bedoeld om de voeten te beschermen tegen concrete risico’s. Het gaat dus niet alleen om stevige schoenen die prettig lopen.
Werkschoenen kunnen noodzakelijk zijn bij:
- Vallende gereedschappen, materialen of producten.
- Scherpe voorwerpen op de werkvloer.
- Gladde, natte of vettige vloeren.
- Beknelling tussen machines of materialen.
- Contact met warmte, kou of vocht.
- Werkzaamheden met chemicaliën.
- Ongelijke of ruwe ondergronden.
- Elektrostatische risico’s.
Een werkgever moet eerst proberen om risico’s bij de bron weg te nemen. Denk aan het opruimen van scherpe materialen of het aanbrengen van een veilige vloer. Blijft er daarna nog een risico bestaan? Dan zijn persoonlijke beschermingsmiddelen nodig.
Wie betaalt in welke situatie?
Niet iedere schoen die tijdens werktijd wordt gedragen, hoeft automatisch door de werkgever te worden betaald. De beschermende functie is hierbij bepalend.
| Praktijksituatie | Wie betaalt? | Reden |
|---|---|---|
| S3-werkschoenen zijn verplicht op een bouwplaats | Werkgever | De schoenen beschermen tegen arbeidsrisico’s |
| Antislipschoenen zijn verplicht in een professionele keuken | Werkgever | De schoenen verkleinen het risico op uitglijden |
| Een magazijnmedewerker heeft schoenen met veiligheidsneus nodig | Werkgever | Er is risico op vallende en zware voorwerpen |
| Een werknemer moet gewone zwarte schoenen dragen vanwege de uitstraling | Afhankelijk van cao of bedrijfsbeleid | Dit zijn niet automatisch persoonlijke beschermingsmiddelen |
| Een werknemer kiest zonder noodzaak een luxer model | Werkgever betaalt een geschikte basisoptie | Een eventuele meerprijs kan voor de werknemer zijn |
| De zolen zijn door normaal gebruik versleten | Werkgever | De schoenen bieden niet meer voldoende bescherming |
| Een zzp’er heeft veiligheidsschoenen nodig | Zzp’er zelf | Een zelfstandige regelt normaal gesproken zelf zijn PBM |
| Een stagiair werkt in een omgeving met veiligheidsrisico’s | Werkgever of stagebedrijf | Ook een stagiair moet veilig kunnen werken |
Een herkenbare situatie op de bouwplaats
Stel: u begint als timmerman bij een aannemer. Op de eerste werkdag wordt duidelijk dat iedereen S3-veiligheidsschoenen moet dragen. Deze schoenen beschikken onder meer over een veiligheidsneus en bescherming tegen scherpe voorwerpen die door de zool kunnen dringen.
De werkgever kan in deze situatie niet zeggen dat u zelf maar een goedkoop paar moet kopen. De veiligheidsschoenen zijn verplicht voor het uitvoeren van uw werk. Daarom moet de werkgever een geschikte optie kosteloos aanbieden.
De werkgever mag wel:
- Zelf een geschikt model bestellen.
- Een aantal goedgekeurde modellen laten kiezen.
- Een redelijk aankoopbudget hanteren.
- Afspraken maken over een duurder model.
Het aangeboden budget moet wel voldoende zijn om veilige en goed passende schoenen te kopen.
Een herkenbare situatie in het magazijn
In een magazijn loopt u vaak meerdere kilometers per werkdag. Tegelijkertijd werkt u tussen pallets, pompwagens en stellingen. De schoenen moeten daarom niet alleen een veiligheidsneus hebben, maar ook voldoende grip en draagcomfort bieden.
Een te zware of slecht passende veiligheidsschoen kan leiden tot vermoeide voeten. Hierdoor is de kans groter dat de medewerker de schoenen niet goed draagt of sneller lichamelijke klachten ervaart.
Bij de keuze voor magazijnschoenen zijn onder meer belangrijk:
- Een laag gewicht.
- Een goed dempende zool.
- Voldoende grip.
- Een ademend bovenwerk.
- De juiste veiligheidsklasse.
- Een goede pasvorm.
De werkgever blijft verantwoordelijk voor een geschikte keuze. Alleen de goedkoopste veiligheidsschoen aanbieden is niet voldoende wanneer deze niet past bij de werkzaamheden.
Een herkenbare situatie in de horeca
In een restaurantkeuken zijn zware voorwerpen niet altijd het grootste risico. Medewerkers werken vooral op vloeren waar water, vet en voedselresten terecht kunnen komen.
Een kok of keukenmedewerker kan daardoor ernstig uitglijden. Wanneer uit de RI&E blijkt dat antislipschoenen nodig zijn, moet de werkgever deze betalen.
Dat geldt bijvoorbeeld voor schoenen met:
- Een slipvaste loopzool.
- Een gesloten en stevig bovenwerk.
- Een eenvoudig te reinigen oppervlak.
- Voldoende ondersteuning tijdens lange diensten.
- Bescherming tegen vocht en warme vloeistoffen.
Gewone zwarte sportschoenen zijn in deze situatie mogelijk niet veilig genoeg. Het gaat dus niet alleen om de uitstraling, maar vooral om de grip en bescherming.
Wat is het verschil tussen werkschoenen en veiligheidsschoenen?
De termen werkschoenen en veiligheidsschoenen worden regelmatig door elkaar gebruikt. Toch bestaat er een belangrijk verschil.
Werkschoenen zijn schoenen die geschikt zijn voor langdurig gebruik tijdens werkzaamheden. Ze kunnen extra grip, ondersteuning of comfort bieden, maar hebben niet altijd een gecertificeerde veiligheidsneus.
Veiligheidsschoenen voldoen aan vastgelegde veiligheidsnormen. Afhankelijk van de veiligheidsklasse bieden ze bescherming tegen bijvoorbeeld vallende voorwerpen, scherpe materialen, vocht of gladde vloeren.
Wanneer een werknemer alleen comfortabele schoenen nodig heeft, betekent dit niet automatisch dat de werkgever verplicht is om deze te betalen. Wanneer gecertificeerde bescherming noodzakelijk is, ligt die verplichting er meestal wel.
Welke veiligheidsklasse is nodig?
De juiste veiligheidsklasse hangt af van de risico’s op de werkplek. De hoogste klasse is niet in iedere situatie nodig.
Veelvoorkomende klassen zijn:
- S1: geschikt voor droge binnenomgevingen met risico op stoten of vallende voorwerpen.
- S1P of S1PL: heeft daarnaast bescherming tegen scherpe voorwerpen die door de zool kunnen dringen.
- S2: beschikt over een waterafstotend bovenwerk.
- S3 of S3L: combineert teenbescherming, bescherming van de loopzool en een geprofileerde buitenzool.
- S7: geschikt voor situaties waarin een hogere mate van waterdichtheid nodig is.
Een elektromonteur, stratenmaker en keukenmedewerker hebben niet automatisch dezelfde schoenen nodig. De werkgever moet daarom per functie en werkplek beoordelen welke eigenschappen noodzakelijk zijn.
Mag een werkgever een vast budget geven?
Een werkgever mag een budget of keuzepakket gebruiken. Dit is bijvoorbeeld praktisch bij een groot bouwbedrijf of logistiek centrum met veel medewerkers.
Het budget moet hoog genoeg zijn voor een volledig geschikte veiligheidsschoen. De werknemer mag niet worden gedwongen om bij te betalen voor basisbescherming.
Een duidelijke regeling vermeldt:
- Welke veiligheidsklasse verplicht is.
- Welke aanvullende eigenschappen nodig zijn.
- Welke modellen of leveranciers zijn toegestaan.
- Welk bedrag beschikbaar is.
- Hoe declaratie en vervanging zijn geregeld.
- Wat er gebeurt wanneer een medewerker een duurder model kiest.
Wil een werknemer vanwege kleur, merk of uitstraling een duurder paar? Dan kan worden afgesproken dat de werknemer alleen het prijsverschil betaalt. De werkgever moet wel altijd een geschikte optie zonder eigen bijdrage aanbieden.
Moet de werkgever versleten schoenen vervangen?
Ja, wanneer de schoenen door normaal gebruik niet meer voldoende beschermen. Een paar veiligheidsschoenen gaat niet onbeperkt mee.
Vervanging kan nodig zijn wanneer:
- Het zoolprofiel is afgesleten.
- De schoen onvoldoende grip heeft.
- De veiligheidsneus zichtbaar of beschadigd is.
- Het bovenwerk is gescheurd.
- De zool loslaat.
- De waterdichtheid niet meer functioneert.
- De pasvorm sterk is veranderd.
- De schoen in contact is gekomen met schadelijke stoffen.
Er bestaat geen algemene regel dat iedere werknemer elk jaar automatisch nieuwe veiligheidsschoenen krijgt. Een medewerker die dagelijks buiten werkt, zal zijn schoenen waarschijnlijk sneller verslijten dan iemand die enkele uren per week in een droog magazijn loopt.
Controleer de schoenen daarom regelmatig en wacht niet tot er een ongeval plaatsvindt.
Wie is verantwoordelijk voor onderhoud?
De werkgever en werknemer hebben allebei een verantwoordelijkheid.
De werkgever moet:
- Geschikte veiligheidsschoenen verstrekken.
- Uitleg geven over gebruik en onderhoud.
- Beschadigde schoenen tijdig vervangen.
- Controleren of de schoenen correct worden gedragen.
De werknemer moet:
- De schoenen tijdens de werkzaamheden dragen.
- Ze zorgvuldig gebruiken.
- De schoenen volgens de voorschriften onderhouden.
- Beschadigingen direct melden.
- Geen aanpassingen uitvoeren die de veiligheid beïnvloeden.
Een werknemer mag bijvoorbeeld niet zomaar in een gecertificeerde veiligheidsschoen snijden of onderdelen verwijderen. Daardoor kan de beschermende werking verloren gaan.
Hoe zit het met steunzolen en aangepaste werkschoenen?
Niet iedere werknemer kan een standaard veiligheidsschoen dragen. Soms zijn steunzolen, een bredere pasvorm of orthopedische aanpassingen nodig.
Ook dan moet de werkgever zorgen voor een oplossing waarmee de werknemer veilig kan werken. De aanpassing mag de certificering van de veiligheidsschoen niet ongeldig maken.
Mogelijke oplossingen zijn:
- Schoenen met een uitneembaar voetbed.
- Gecertificeerde inlegzolen.
- Modellen in verschillende breedtematen.
- Veiligheidsschoenen met extra ondersteuning.
- Orthopedisch aangepaste veiligheidsschoenen.
Bij twijfel kan advies worden gevraagd aan de bedrijfsarts, arbodienst of een gespecialiseerde leverancier.
Geldt de verplichting ook voor stagiairs en uitzendkrachten?
Een stagiair staat soms maar enkele maanden op de werkvloer. Dat betekent niet dat hij of zij zelf veiligheidsschoenen moet betalen.
Wanneer persoonlijke beschermingsmiddelen noodzakelijk zijn, moeten deze ook voor stagiairs worden geregeld. Hetzelfde geldt voor tijdelijke medewerkers en oproepkrachten.
Bij uitzendkrachten maken het uitzendbureau en het inlenende bedrijf afspraken over de verstrekking. Voor de uitzendkracht moet in ieder geval duidelijk zijn:
- Welke schoenen verplicht zijn.
- Wie de schoenen verstrekt.
- Welke veiligheidsklasse nodig is.
- Waar schade moet worden gemeld.
- Wanneer vervanging mogelijk is.
De korte duur van een dienstverband is geen reden om minder aandacht aan veiligheid te besteden.
Wat kunt u doen wanneer de werkgever niet wil betalen?
Krijgt u te horen dat u verplichte veiligheidsschoenen zelf moet aanschaffen? Vraag dan eerst waarom deze schoenen nodig zijn en welke afspraken binnen het bedrijf gelden.
U kunt de volgende stappen nemen:
- Vraag welke eisen in de RI&E zijn opgenomen.
- Controleer uw arbeidsovereenkomst en cao.
- Bespreek de situatie met uw leidinggevende.
- Neem contact op met de preventiemedewerker.
- Vraag advies aan de ondernemingsraad of arbodienst.
- Leg afspraken over aanschaf en vergoeding schriftelijk vast.
Werk niet zonder de voorgeschreven bescherming. Bespreek eerst welke veilige tijdelijke oplossing mogelijk is.
Veelgestelde vragen
Moet mijn werkgever mijn veiligheidsschoenen volledig betalen?
Ja, wanneer de schoenen noodzakelijk zijn als persoonlijk beschermingsmiddel. De werkgever moet minimaal één volledig geschikte optie kosteloos beschikbaar stellen.
Moet ik zelf veiligheidsschoenen kopen voordat ik begin?
Dat hoeft in principe niet wanneer de schoenen verplicht zijn voor het werk. Vraag vooraf aan de werkgever of de schoenen worden verstrekt of gedeclareerd kunnen worden.
Mag mijn werkgever een goedkoop model kiezen?
Ja, zolang het model voldoet aan de veiligheidsklasse, werkzaamheden en pasvorm. Een goedkope schoen die ongeschikt is voor de werksituatie, is niet voldoende.
Heb ik ieder jaar recht op nieuwe werkschoenen?
Niet automatisch. Vervanging is nodig wanneer de schoenen versleten, beschadigd of niet meer veilig zijn.
Moet een stagiair zelf werkschoenen betalen?
Niet wanneer de schoenen noodzakelijk zijn voor een veilige uitvoering van de stagewerkzaamheden. Het stagebedrijf of de werkgever moet dan voor passende bescherming zorgen.
Mag ik een duurder paar kiezen?
Dat kan na overleg. Wanneer de werkgever al een geschikte kosteloze optie aanbiedt, kan een eventuele meerprijs voor rekening van de werknemer komen.
Kies veiligheidsschoenen die echt bij het werk passen
Een werkgever is verplicht om werkschoenen te betalen wanneer deze nodig zijn om werknemers tegen arbeidsrisico’s te beschermen. Dit geldt onder meer in de bouw, logistiek, industrie en horeca.
Let bij de keuze niet alleen op de veiligheidsklasse. Ook pasvorm, gewicht, grip en draagcomfort bepalen of een schoen geschikt is voor dagelijks gebruik.
Bekijk het assortiment veiligheidsschoenen en vergelijk modellen op basis van de werkzaamheden en de vereiste bescherming. Voor werkzaamheden op bouwplaatsen en ruwe ondergronden kunt u ook de S3-werkschoenen voor heren bekijken.
Bekijk hier de werklaarzen actie
Bekijk hier de voordeelbundels